рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

ЁЯРв рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдХрдЫुрдУं рдХी рддрд╕्рдХрд░ी: рдЗंрд╕ाрдиिрдпрдд рдпा рд▓ाрд▓рдЪ рдХा рдЦेрд▓?

 

ЁЯРв рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдХрдЫुрдУं рдХी рддрд╕्рдХрд░ी: рдЗंрд╕ाрдиिрдпрдд рдпा рд▓ाрд▓рдЪ рдХा рдЦेрд▓?


рдмिрд╣ाрд░ рд╕े рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рдРрд╕ी рдЦрдмрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрдИ рд╣ै рдЬो рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдкрдЯрдиा рд░ेрд▓рд╡े рдЬंрдХ्рд╢рди рдкрд░ рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдЬिंрджा рдХрдЫुрдУं рдХी рддрд╕्рдХрд░ी рдкрдХрдб़ी рдЧрдИ। рдЬी рд╣ां, рдпे рд╡рд╣ी рдХрдЫुрдП рд╣ैं рдЬो рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं — рд▓ेрдХिрди рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рд╕िрд░्рдл “рдоाрд▓” рдмрдирдХрд░ рд░рд╣ рдЧрдП рд╣ैं।


ЁЯЪЖ рдЯ्рд░ेрди рдоें рддрд╕्рдХрд░ी рдХा рдЦुрд▓ाрд╕ा

рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:

  • рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдХрдЫुрдУं рдХो рдЕрд╡ैрдз рддрд░ीрдХे рд╕े рд▓े рдЬाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рдеा

  • рдЗрди्рд╣ें рдЫिрдкाрдХрд░ рдЯ्рд░ेрди рдХे рдЬрд░िрдП рдЯ्рд░ांрд╕рдкोрд░्рдЯ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рдеा

  • рд╕рдордп рд░рд╣рддे рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╣ुрдИ рдФрд░ рдпे рдкрдХрдб़े рдЧрдП

рд╕ोрдЪिрдП, рдЕрдЧрд░ рдпे рдкрдХрдб़े рдирд╣ीं рдЬाрддे, рддो рд╢ाрдпрдж рдпे рдмेрдЪाрд░े рд╕ीрдзे рдмाрдЬाрд░ рдпा рдХिрд╕ी рдк्рд▓ेрдЯ рдоें рдкрд╣ुंрдЪ рдЬाрддे।


⚖️ рдХाрдиूрди рдХ्рдпा рдХрд╣рддा рд╣ै?

рднाрд░рдд рдоें рдХрдЫुрдП Wildlife Protection Act 1972 рдХे рддрд╣рдд рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ैं।

ЁЯСЙ рдорддрд▓рдм:

  • рдЗрди्рд╣ें рдкрдХрдб़рдиा, рдмेрдЪрдиा рдпा рд▓े рдЬाрдиा рдЧैрд░рдХाрдиूрдиी рд╣ै

  • рдкрдХрдб़े рдЬाрдиे рдкрд░ рдЬेрд▓ рдФрд░ рднाрд░ी рдЬुрд░्рдоाрдиा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै

рд▓ेрдХिрди рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдХाрдиूрди рд╕िрд░्рдл рдХिрддाрдмों рддрдХ рд╣ी рд╕ीрдоिрдд рд╣ै।


ЁЯШР рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХ्рдпा рд╣ै?

рдРрд╕ी рддрд╕्рдХрд░ी рдХे рдкीрдЫे рдХрдИ рдХाрд░рдг рд╣ोрддे рд╣ैं:

  • рдХрдЫुрдУं рдХा рдоांрд╕ рдмेрдЪрдиे рдХा рдЕрд╡ैрдз рдзंрдзा

  • рдПрдХ्рд╕ोрдЯिрдХ рдкेрдЯ (рдкाрд▓рддू) рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдХाрд▓ा рдмाрдЬाрд░

  • рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдХाрд░рдг — рдХрдордЬोрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рдФрд░ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХी рдвिрд▓ाрдИ


ЁЯУв рд▓ोрдЧों рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा

рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рд▓ोрдЧ рдХाрдлी рдЧुрд╕्рд╕े рдоें рд╣ैं।
рдХुрдЫ рдХрд╣ рд░рд╣े рд╣ैं:

“рдЗंрд╕ाрди рдЕрдм рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдЫोрдб़ рд░рд╣ा, рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦा рдЬाрдПрдЧा।”

рдФрд░ рд╕рдЪ рднी рдпрд╣ी рд▓рдЧрддा рд╣ै।


ЁЯШП рдЪुрдиाрд╡ vs рд╣рдХीрдХрдд (рдеोрдб़ा рд╕ा рдХрдЯाрдХ्рд╖)

рдЪुрдиाрд╡ рдХे рд╕рдордп:

  • “рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдмрдЪाрдУ” рдХे рдмрдб़े-рдмрдб़े рднाрд╖рдг ЁЯУв

  • “рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг” рдХे рд╡ाрджे ЁЯМ▒

  • рдлोрдЯो, рдкोрд╕्рдЯрд░, рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдЕрднिрдпाрди ЁЯУ╕

рд▓ेрдХिрди рдЪुрдиाрд╡ рдЦрдд्рдо рд╣ोрддे рд╣ी:

  • рдХрдЫुрдП рдЯ्рд░ेрди рдоें рддрд╕्рдХрд░ी рд╣ोрдХрд░ рдШूрдорддे рдоिрд▓рддे рд╣ैं ЁЯРв

  • рд╕िрд╕्рдЯрдо рдлिрд░ рд╕े рдиींрдж рдоें рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै ЁЯШ┤

  • рдФрд░ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рд╕िрд░्рдл рддрдм рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдоाрдорд▓ा рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╣ो рдЬाрдП

рдорддрд▓рдм, рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рднी рд╢ाрдпрдж “рдЪुрдиाрд╡ी рд╕ीрдЬрди рдСрдлрд░” рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै।


ЁЯза рд╣рдоें рдХ्рдпा рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдпे рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ंрдХेрдд рд╣ै:

  • рд╣рдоाрд░े рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рдЕрднी рднी рдХрдИ рдЦाрдоिрдпां рд╣ैं

  • рдЕрд╡ैрдз рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЖрдЬ рднी рдЪрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै

  • рдФрд░ рдЬрдм рддрдХ рд╕рдЦ्рддी рдФрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдирд╣ीं рдмрдв़ेрдЧी, рдпे рд░ुрдХрдиे рд╡ाрд▓ा рдирд╣ीं


✍️ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдХрдЫुрдП рд╕िрд░्рдл рдЬाрдирд╡рд░ рдирд╣ीं рд╣ैं — рд╡े рд╣рдоाрд░े рдЗрдХोрд╕िрд╕्рдЯрдо рдХा рдЬрд░ूрд░ी рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं।
рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЗंрд╕ाрди рдЕрдкрдиे рдлाрдпрджे рдХे рд▓िрдП рд╣рд░ рд╣рдж рдкाрд░ рдХрд░ рдЬाрдП, рддो рдиुрдХрд╕ाрди рд╕िрд░्рдл рдЬाрдирд╡рд░ों рдХा рдирд╣ीं, рдкूрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЕрдм рд╕рд╡ाрд▓ рдпे рд╣ै:
ЁЯСЙ рдХ्рдпा рд╣рдо рд╕िрд░्рдл рдРрд╕े рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦрдХрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ рдЬाрдПंрдЧे,
рдпा рд╕рдЪ рдоें рдХुрдЫ рдмрджрд▓рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ेंрдЧे?



рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

 *рдЬिрд▓ा рдоें рдЖрдЬ 12765 рдЧैрд╕ рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рд╡िрддрд░िрдд рдПрд╡ं рдХрд▓  32,550 рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рд╡िрддрд░рдг рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा* рджрд░рднंрдЧा, 20 рдоाрд░्рдЪ, 2026:- *рдЖрдЬ рдк्рд░ेрд╕ рдХ्рд▓рдм рджрд░рднंрдЧा рдоें рд╕рдд्рдпेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж,рдЙрдкрдиिрджेрд╢рдХ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдПрд╡ं рдЬिрд▓ा рдЖрдкूрд░्рддि рдкрджाрдзिрдХाрд░ी  рд╕ुрд░ेрд╢ рдХुрдоाрд░ рдиे  рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ूрдк рд╕े  рдПрд▓рдкीрдЬी рдЧैрд╕ рд╡िрддрд░рдг рдХो рд▓ेрдХрд░ рдк्рд░ेрд╕ рд╡ाрд░्рддा  рдХिрдП*। рдЬिрд▓ा рдЖрдкूрд░्рддि рдкрджाрдзिрдХाрд░ी рдиे рд╕ंрд╡ाрджрджाрддा рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдХि рджрд░рднंрдЧा рдЬिрд▓ाрди्рддрд░्рдЧрдд рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдПрд▓.рдкी.рдЬी. рдЧैрд╕ рдПрдЬेрд╕िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा  рдЖрдЬ 20 рдоाрд░्рдЪ рдХो 12,765 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЧैрд╕ рд╕िрд▓ेंрдбрд░ों рдХा рд╡िрддрд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬрдмрдХि 15,849 рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдПрдЬेрд╕िंрдпों рдХे рдЧोрджाрдоों рдоें рд╢ेрд╖ рд╣ैं*।     *рджрд░рднंрдЧा рдЬिрд▓ा рдоें 21 рдоाрд░्рдЪ 2026 рдХो 16,701 рдПрд▓.рдкी.рдЬी. рдЧैрд╕ рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдЖрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी 32,550 рдЧैрд╕ рд╕िрд▓ेंрдбрд░ 21 рдоाрд░्рдЪ рдХो рд╡िрддрд░рдг рд╣ोрдиे рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै*।   рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЧैрд╕ рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ोрдо рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рд╕ेрд╡ा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХी рдЧрдИ рд╣ै । рдЗрд╕рд╕े рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХो рдЧैрд╕ рд╕िрд▓ेंрдбрд░ рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдЕрдм рд╕ीрдзे рдЙрдирдХे рдШрд░ рддрдХ  рдЬाрд░ी рд╣ै।    *рдЙрдкрдиिрджेрд╢рдХ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд╣ा  рдХि рджрд░рднंрдЧा рдЬिрд▓े рдоें рд░рд╕ोрдИ рдЧैрд╕ рдХी рдХोрдИ рдХрдоी рдирд╣ीं рд╣ै рддрдеा рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрдк्рдд...
 *рд╕рд░рдХाрд░ी рднूрдоि рдХा рдЕрд╡ैрдз рджाрдЦिрд▓-рдЦाрд░िрдЬ рдХрд░ рд░ैрдпрддी рдЬрдоाрдмंрджी рдХाрдпрдо рдХрд░рдиे рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдбीрдПрдо рдХी рдмрдб़ी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ* *рддीрди рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рддрдд्рдХाрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдиिрд▓ंрдмिрдд *рджोрд╖ी рдкाрдП рдЧрдП рдЖрда рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों/рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдкрд░ рдк्рд░рдкрдд्рд░-‘рдХ’ рдЧрдаिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ *рдЦोрдЬрдХीрдкुрд░ рдоौрдЬा рдХी рдЧैрд░рдордЬрд░ूрдЖ рдЦाрд╕ (рдЭीрд▓) рднूрдоि рдХी рдЕрд╡ैрдз рдЦрд░ीрдж-рдмिрдХ्рд░ी рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдЬाँрдЪ рдХे рдмाрдж рд╣ुрдИ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ* рджрд░рднंрдЧा, 10 рдЬुрд▓ाрдИ 2026 :- рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рд░рдХाрд░ी рднूрдоि рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдмрдб़ी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рд╢्рд░ी рдХौрд╢рд▓ рдХुрдоाрд░ рдиे рд╕рджрд░ рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдЦोрдЬрдХीрдкुрд░ рдоौрдЬा рд╕्рдеिрдд рдЧैрд░рдордЬрд░ूрдЖ рдЦाрд╕ (рдЭीрд▓) рднूрдоि рдХा рдЕрд╡ैрдз рд░ूрдк рд╕े рджाрдЦिрд▓-рдЦाрд░िрдЬ рдХрд░ рд░ैрдпрддी рдЬрдоाрдмंрджी рдХाрдпрдо рдХिрдП рдЬाрдиे рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рддीрди рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рддрдд्рдХाрд▓ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдиिрд▓ंрдмिрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै।   рд╕ाрде рд╣ी рдоाрдорд▓े рдоें рджोрд╖ी рдкाрдП рдЧрдП рдЖрда рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдПрд╡ं рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз *рдк्рд░рдкрдд्рд░-‘рдХ’* рдЧрдаिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рджेрд╢ рднी рджिрдпा рд╣ै। рдЬिрд▓ाрдзिрдХाрд░ी рдиे рдмрддाрдпा рдХि рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рдеी рдХि *рд╕рджрд░ рдЕंрдЪрд▓ рдХे рдЦोрдЬрдХीрдкुрд░ рдоौрдЬा, рдеाрдиा рд╕ंрдЦ्рдпा-600* рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╕्рдеिрдд *04 рдмीрдШा 13 рдХрдЯ्рдаा 10 рдзूрд░ рдЧैрд░рдордЬрд░ूрдЖ рдЦाрд╕ (рдЭ...
 рджрд░рднंрдЧा рдХे рдмреЬा рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЬ्рд╡ेрд▓рд░्рд╕ рдХी рджुрдХाрди рдоें рдХрд░ोреЬों рдХी рд▓ूрдЯ рдоौрдХे рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪे рджрд░рднंрдЧा рдбीрдЖрдИрдЬी рдФрд░ рдПрд╕рдПрд╕рдкी рджुрдХाрдирджाрд░ рдиे рдХрд╣ा рдШрдЯрдиा рдХे рдЖрдзे рдШंрдЯे рдмाрдж рдкрд╣ुंрдЪी рдкुрд▓िрд╕ рджрд░рднंрдЧा। рдирдЧрд░ рдеाрдиा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдмреЬा рдмाрдЬाрд░  рд╕्рдеिрдд рдк्рд░ेрдо рдЬ्рд╡ेрд▓рд░्рд╕ рдХी рджुрдХाрди рдоें рд╣рдеिрдпाрд░ рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рдЕрдкрд░ाрдзिрдпों рдиे 2 рдХрд░ोреЬ рд░ुрдкрдП рдХी рдЬ्рд╡ेрд▓рд░ी рд╕рд╣िрдд 20 рд╕े 25 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдП рдирдХрдж рд▓ूрдЯ рдХी рдШрдЯрдиा рдХो рдЕंрдЬाрдо рджिрдпा। рдШрдЯрдиा рдХी рд╕ूрдЪрдиा рдоिрд▓рддे рд╣ी рдоिрдеिрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдбीрдЖрдИрдЬी рдордиोрдЬ рддिрд╡ाрд░ी, рдПрд╕рдПрд╕рдкी рдЬрдЧुрдиाрде рд░рдб्рдбी рдЬрд▓рд░рдб्рдбी, рд╕िрдЯी рдПрд╕рдкी рдЕрд╢ोрдХ рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी, рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖ु рдЖрдИрдкीрдПрд╕ рд╕рд╣ рд╕рджрд░ рдеाрдиाрдз्рдпрдХ्рд╖, рд╕рджрд░ рдПрд╕рдбीрдкीрдУ 1 рд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░ рд╕рд╣िрдд рдХрдИ рдеाрдиों рдХी рдкुрд▓िрд╕ рдШрдЯрдиाрд╕्рдерд▓ рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪрдХрд░ рдЬाрдпрдЬा рд▓िрдпा। рд╡рд╣ीं рдШрдЯрдиाрд╕्рдерд▓ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 2 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рджूрд░ рдЬाрдХрд░ рдЬрдЧрд╣-рдЬрдЧрд╣ рд▓рдЧे рд╕ीрд╕ीрдЯीрд╡ी рдлुрдЯेрдЬ рдХो рдЦंрдЧाрд▓ा рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдХोрдИ рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं рдоिрд▓ी рд╣ै।  рдЬिрд▓ा рд╕рд╣िрдд рдоिрдеिрд▓ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рддीрдиों рдЬिрд▓ों рдоें рдиाрдХाрдмंрджी рдХрд░ рд╡ाрд╣рдиों рдХी рдЬांрдЪ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдк्рд░ेрдо рдЬ्рд╡ेрд▓рд░्рд╕ рдХे рдк्рд░ोрдкрд░ाрдЗрдЯрд░ рдордиोрдЬ рдаाрдХुрд░ рдиे рдмрддाрдпा рдХि рджोрдкрд╣рд░ рдоें рдЪाрд░ рд▓ोрдЧ рджुрдХाрди рдХे рдЕंрджрд░ рдШुрд╕े, рддीрди рд▓ोрдЧ рдоुंрд╣ рдкрд░ рдирдХाрдм рдкрд╣рдиे рд╣ुрдП рдеे рдФрд░ рдПрдХ рдмिрдиा рдирдХाрдм рдХा рдеा। рджुрдХाрди рдХे рдЕंрджрд░ рдШुрд╕рддे рд╣ी рд╕рднी рдиे рдкिрд╕्рддौрд▓ рдиिрдХाрд▓ рд▓िрдпा рдФрд░ рд▓рд╣рд░ाрддे рд╣ुрдП рдоाрд░рдкीрдЯ рдХрд░рдиे рд▓рдЧे।...